Üniversiteler Yapay Zekâ Kontrolü Yapıyor mu?

Üniversitelerin kullandığı sistemler

Aşağıdaki bilgiler üniversitelerin, bakanlıkların ve üreticilerin resmî sayfalarından alındı ve 20 Ekim 2026’da kontrol edildi. Lisanslar ve ayarlar yıldan yıla değiştiği için son söz her zaman kendi üniversitenizin sayfalarındadır.

Almanya

Regensburg Üniversitesi, sınav görevlileri ve öğretim elemanları için Turnitin kampüs lisansını Mayıs 2027’ye kadar uzattı: intihal için Similarity, yapay zekâ tespiti için Originality. Frankfurt Goethe Üniversitesi ise Turnitin Similarity’yi yapay zekâ tespiti olmadan kullandı ve Turnitin lisansları Ağustos 2026’da sona erdi.

Tezle birlikte, çalışmayı kendiniz yazdığınızı beyan eden imzalı bir Eigenständigkeitserklärung teslim edilir. Potsdam Üniversitesi, yapay zekâ hiç kullanılmadığını ya da veri toplama, yazma, düzenleme veya görselleştirme gibi işlerde kullanıldığını belirtme seçenekleri olan bir şablon öneriyor. Marburg Philipps Üniversitesi’ndeki bir bölüm de kullanılan yapay zekâ programlarını ve amaçlarını gösteren bir tablo istiyor.

Polonya

Ulusal Jednolity System Antyplagiatowy (JSA), Şubat 2024’ten beri üniversitelere ve doktora okullarına ücretsiz bir yapay zekâ analizi sunuyor. Analiz şüpheli bölümleri danışman için işaretliyor; bakanlık ise sistemin yüzde yüz kesinlik vermediğini ve son kararın danışmana ait olduğunu belirtiyor.

Łódź Üniversitesi İşletme Fakültesi, öğrencilerden bitirme tezine üretken yapay zekâ kullanımına dair bir beyan eklemelerini istiyor, yapay zekâ dedektörü olarak yalnızca JSA’ya izin veriyor ve sonucunu sadece yol gösterici kabul ediyor.

Fransa

Compilatio, Bordeaux ve Lorraine gibi Fransız üniversitelerinde kullanılıyor. Öğretmenlere yönelik aracı Compilatio Magister, yapay zekâ tespitini yalnızca Magister+ sürümünde sunuyor. Compilatio Studium ise öğrencilerin teslimden önce yapay zekâyla üretilmiş olabilecek bölümleri aramasına olanak tanıyor.

Bu iki üniversite de Compilatio’yu intihal için kullanıyor, ancak yapay zekâ tespitini benimsemedi. Bordeaux Üniversitesi özelliğin yeterince olgun olmadığını gerekçe gösteriyor, Lorraine Üniversitesi ise yanlış pozitifler nedeniyle Magister+’ı reddetti.

İspanya

Jaén Üniversitesi, Ekim 2024’te İngilizce ve İspanyolca metinler için Turnitin’in yapay zekâ yazısı tespitini duyurdu; sonuç, benzerlik puanından ayrı bir yüzde olarak gösteriliyor. Cantabria Üniversitesi ise Turnitin’i Moodle üzerinden, özellikle lisans bitirme ve yüksek lisans projeleri için kullanıyor.

Madrid Özerk Üniversitesi’nin yüksek lisans tezi için bir beyan formu var: öğrenciler üretken yapay zekâ kullanıp kullanmadıklarını belirtiyor, kullandılarsa nasıl kullandıklarını bir ekte açıklıyor.

Ukrayna

18 Aralık 2025’te kabul edilen ve 31 Temmuz 2026’dan beri yürürlükte olan 4742-IX sayılı “Akademik Dürüstlük Hakkında” Ukrayna Kanunu, yazarların yapay zekâyla üretilmiş içeriği açıklamasını zorunlu kılıyor. Yapay zekâyla elde edilen sonuçları bunu belirtmeden kendi çalışmanız gibi yayımlamak akademik dürüstlük ihlali sayılıyor.

Üniversiteler, yapay zekâ içeriği tespiti de sunan StrikePlagiarism gibi intihal tespit sistemleri kullanıyor. Örneğin Rivne Devlet Beşerî Bilimler Üniversitesi tezlerde yapay zekâ kullanımı belirtileri arıyor ve sonucu tavsiye niteliğinde değerlendiriyor. Unicheck’in web sitesi artık Turnitin’e yönlendiriyor; Turnitin de Unicheck müşterilerine kendi ürünlerinden birine geçme imkânı sunuyor. 2025’te Eğitim ve Bilim Bakanlığı ile Dijital Dönüşüm Bakanlığı, yükseköğretimde yapay zekânın sorumlu kullanımı üzerine bağlayıcı olmayan yönergeler yayımladı.

Yapay zekâ kontrolü intihal kontrolü değildir

İntihal kontrolü metninizi yayımlanmış kaynaklar, web siteleri ve daha önce teslim edilmiş çalışmalarla karşılaştırır ve ne kadarının eşleştiğini raporlar. Yapay zekâ kontrolü ise doğrudan ifadelerin kendisini okur ve yapay zekâ yazısına benzeyip benzemediğini tahmin eder. Karşılaştıracağı bir şey yoktur.

Bu iki sonuç birbirinden bağımsızdır. Turnitin’de yapay zekâ yüzdesi, benzerlik puanından ayrı olarak kendi sekmesinde görünür. Cantabria Üniversitesi’nin bir kılavuzu da benzerlik yüzdesinin yapay zekâ kullanımını hesaba katmadığı konusunda uyarır.

Yani bir metin tamamen özgün olup yine de yapay zekâya benzer diye işaretlenebilir ya da kısmen kopyalanmış olup insan yazısı gibi okunabilir. Her sonucu kendi sorusunun cevabı olarak değerlendirin.

Textumi bir yapay zekâ dedektörüdür, intihal denetleyicisi değildir. Metninizi hiçbir veri tabanıyla karşılaştırmaz, bu yüzden kopyalanmış bölümleri ya da eksik atıfları bulamaz.

Yapay zekâ puanı neyi gösterir, neyi göstermez

Her sistem sonucunu farklı biçimde raporlar. Turnitin, değerlendirmeye uygun metnin modelince yapay zekâ üretimi sayılan payını gösterir; en az 300 kelimelik düzyazı ister ve yüzde 20’nin altında sayı yerine yıldız işareti koyar, çünkü yanlış pozitifler bu aralıkta daha sık görülür.

JSA, eşiğinin altında kalan bölümleri işaretler ve bunları yalnızca danışmana gösterir. Compilatio ise yapay zekâ tarafından yazılmış olabilecek bölümleri işaretler.

Hepsinin ortak noktası aynı uyarıdır. Turnitin, yüzdesinin tek başına işlem gerekçesi olmaması gerektiğini söyler; Compilatio, Magister’ın tek başına yapay zekâ kullanımını kanıtlamadığını belirtir; Potsdam Üniversitesi de yapay zekâ dedektörlerinin güvenilir olmadığını ve hukuken geçerli bir kanıt sunmadığını açıkça ifade eder.

Her sistem kendi modelini ve kendi eşiğini kullandığı için aynı metin farklı sonuçlar alabilir. Textumi’deki bir sonuç, üniversitenizin sisteminin ne göstereceğini öngörmez; hiçbir puan da bir metni kimin yazdığını söyleyemez.

İnsan yazısı neden işaretlenir

Çalışmanız işaretlenirse

Bir işaret karar değil, bir konuşmanın başlangıcıdır. Yukarıda aktarılan resmî yönergeler kararı insanlara bırakıyor, yani nasıl çalıştığınızı anlatmak için alanınız var.

Şüpheyi hangi sistemin doğurduğunu, tam olarak ne gösterdiğini ve hangi pasajları işaretlediğini sorun.
Geçerli kuralları ve sürecin nasıl işlediğini, buna nasıl yanıt verebileceğinizi ve itiraz edebileceğinizi de sorun.
Taslaklarınızı, belgenizin sürüm geçmişini, notlarınızı ve kaynaklarınızı, varsa yapay zekâ beyanınızı yanınızda getirin.
Argümanınızı ve verdiğiniz kararları birlikte konuşmayı önerin. Kendi çalışmanızı anlatabilmek elinizdeki en güçlü kanıttır.

Bu aşamada işaretlenen metni bir parafraz aracıyla ya da bir humanizer ile yeniden yazmayın. Bu, metnin nereden geldiğine dair hiçbir şeyi değiştirmez ve sürüm geçmişinizi okumayı zorlaştırır.

Dedektörlerin en sık yanlış değerlendirdiği metinler resmî akademik dil ve ikinci bir dilde yazılmış metinlerdir. Çalışmanız bu tanıma uyuyorsa bunu sakin bir şekilde ve kayıtlarınızla birlikte belirtin.

Teslimden önce nasıl hazırlanmalı

Üniversitenizin yapay zekâ kurallarını ve imzalayacağınız beyanı teslim tarihinden önceki gece değil, yazmaya başlamadan önce okuyun. Yapay zekâ araçlarını izin verilen şekillerde kullanıyorsanız, ne yaptığınızı yol boyunca not edin.

İlk taslaktan itibaren çalışmanızın kaydını tutun: sürüm geçmişi, ana hatlar, notlar, veriler ve danışmanınızın yorumları. Bu kayıt, bir puanın cevaplayamadığı soruyu cevaplar.

Kendi metninizin hangi pasajlarının yapay zekâ yazısı gibi okunduğunu merak ediyorsanız, teslimden önce bölüm bölüm kontrol edin. Belirsiz kalan bölümleri bir sayıyı değiştirmek için değil, metni daha iyi hâle getirdiği için kendi cümlelerinizle yeniden yazın.

Tezinizde veya ödevinizde yapay zekâ kullanımını nasıl beyan edersiniz Tezinizi teslim etmeden önce yapay zekâ açısından kontrol edin

Kaynaklar

Sık sorulan sorular

Üniversiteler her ödevi yapay zekâ açısından kontrol ediyor mu?

Tek bir kural yok. Bazı üniversiteler tezleri ve seçilmiş ödevleri yapay zekâ kontrolünden geçiriyor, bazıları bunu yalnızca bir şüphe olduğunda yapıyor, bazı kurumlar ise güvenilirliğine inanmadığı için yapay zekâ tespitini hiç kullanmıyor. Uygulama aynı üniversitenin fakülteleri arasında bile değişebilir; en doğrusu sınav yönetmeliğinizi okumak ya da danışmanınızla konuşmaktır.

Turnitin yapay zekâ yazısını tespit ediyor mu?

Turnitin’in artık bir yapay zekâ yazısı tespiti var. Ocak 2024’ten beri yalnızca Originality lisansının parçası olarak sunuluyor, yani üniversitenizin ne satın aldığına ve neyi etkinleştirdiğine bağlı. En az 300 kelimelik düzyazı gerektiriyor ve bu metnin sistemce yapay zekâ üretimi sayılan oranını raporluyor. Turnitin, sonucun tek başına işlem gerekçesi olmaması gerektiğini öneriyor.

Bir üniversite yapay zekâ kullanımını yalnızca dedektör puanıyla kanıtlayabilir mi?

Üreticiler ve pek çok üniversite bunun mümkün olmadığını söylüyor. Turnitin, Compilatio ve Polonya’daki JSA’nın işletmecisi, yapay zekâ sonuçlarını bir insanın değerlendirmesi gereken göstergeler olarak tanımlıyor; Potsdam Üniversitesi de yapay zekâ dedektörlerinin hukuken geçerli bir kanıt sunmadığını belirtiyor. Asıl önemli olan taslaklarınız, notlarınız ve çalışmanızı açıklayabilmenizdir.

Textumi, üniversitemin sistemiyle aynı sonucu gösterir mi?

Hayır, hiçbir sistem de bunu vaat edemez. Her sistemin kendi modeli, kendi eşiği ve kendi raporlama yöntemi vardır, bu yüzden aynı metin farklı sonuçlar alabilir. Textumi, metninizin hangi pasajlarının yapay zekâ yazısı gibi okunduğunu ve nedenini söyler, böylece düzeltme yapabilirsiniz; ama başka bir sistemin puanını öngörmez.

Yüksek bir intihal puanı, yapay zekâ puanıyla aynı şey mi?

Hayır. İntihal puanı, metninizin ne kadarının mevcut kaynaklarla eşleştiğini gösterir. Yapay zekâ puanı ise ifadelerin yapay zekâ yazısına benzeyip benzemediğini tahmin eder. Bunlar ayrı sonuçlardır ve Turnitin de onları ayrı sekmelerde gösterir. Bir metin özgün olup yine de yapay zekâ yazısı gibi görünebilir ya da tam tersi olabilir.

Kendi yazdığım çalışma işaretlenirse ne yapmalıyım?

Sakin kalın ve hangi sistemin kullanıldığını, ne gösterdiğini ve hangi pasajların işaretlendiğini sorun. Taslaklarınızı, sürüm geçmişinizi, notlarınızı ve yapay zekâ kullanımınızla ilgili varsa beyanınızı yanınızda götürün. Ardından çalışmanızı açıklamayı önerin. Sonrasında metni hiçbir parafraz programına sokmayın: bu, metnin nereden geldiğine dair hiçbir şeyi değiştirmez.

Textumi kontrollerimi üniversitemle paylaşır mı?

Hayır. Textumi kontrollerinizi üniversitelerle paylaşmaz ve metninizi başkalarının çalışmalarıyla karşılaştırmaz. Gönderilen metinler ve sonuçlar şifrelenmiş olarak saklanır. Bireysel ve Profesyonel planlarda kontroller 30 gün boyunca özel Geçmiş’inizde kalır ve onları daha önce de silebilirsiniz.