Kết quả phát hiện có thể và không thể làm căn cứ cho điều gì
Công cụ phát hiện so sánh văn bản với những khuôn mẫu đã học từ văn do người và máy viết, rồi trả về một tín hiệu của mô hình. Textumi gọi tên kết quả bằng một trong năm nhãn: “Do con người viết”, “Phần lớn do con người”, “Kết hợp: con người và AI”, “Phần lớn do AI” và “Do AI tạo”.
Mỗi nhãn là một ước tính dựa trên văn phong, không phải kết luận về người viết. “Do con người viết” không xác nhận văn bản do người viết, còn “Kết hợp” hay “Phần lớn do AI” không cho biết bao nhiêu phần văn bản do máy viết: công cụ không đo điều đó. Không nhãn nào là xác suất học sinh đã dùng AI.
Vì vậy, “Do con người viết” không minh oan cho ai, và “Do AI tạo” cũng không buộc tội ai.
- Kết quả có thể giúp bạn quyết định bài nào cần được đọc chậm hơn, kỹ hơn những bài còn lại.
- Kết quả có thể chỉ cho bạn những đoạn đáng hỏi lại khi trao đổi với học sinh.
- Kết quả không thể xác định ai đã viết văn bản, và không bao giờ nên là căn cứ duy nhất để trừ điểm hay lập biên bản vi phạm.
- Kết quả không thể giải quyết một bất đồng, vì học sinh không có cách nào tranh luận về nội dung của một tín hiệu mô hình.
Công cụ phát hiện sai theo cả hai chiều: gắn cờ văn do người viết và bỏ sót văn do AI viết. Năm 2023, OpenAI đã rút lại công cụ phân loại văn bản AI của chính mình với lý do độ chính xác thấp. Hãy đối chiếu kết quả của bất kỳ công cụ nào với các bằng chứng khác.
Xem xét công bằng bắt đầu từ cách học sinh viết bài
Bằng chứng mạnh nhất cho biết ai là tác giả chính là quá trình văn bản ra đời, và công cụ phát hiện không thấy được chút nào trong đó. Khi một bài nộp khiến bạn băn khoăn, hãy đi qua các bước sau trước khi đưa ra nhận định.
- Tự đọc bài trước và ghi lại những gì có vẻ bất thường: giọng văn đột ngột thay đổi, nguồn không tồn tại, những nội dung môn học chưa từng đề cập.
- So sánh với các bài trước của chính học sinh đó, tốt nhất là bài viết trên lớp: vốn từ, độ dài câu, những lỗi hay mắc.
- Đề nghị xem bản nháp, ghi chú và dàn ý. Tài liệu soạn trong trình soạn thảo trực tuyến thường lưu lịch sử phiên bản, cho thấy văn bản lớn dần qua nhiều giờ hoặc nhiều ngày.
- Trao đổi riêng với học sinh, không mang tính buộc tội. Đề nghị các em giải thích lập luận, kể lại cách tìm một nguồn, hoặc giải thích vì sao một đoạn được viết theo cách đó.
- Ghi lại những gì bạn đã xem xét và phát hiện, kể cả những điểm có lợi cho học sinh.
- Làm theo quy trình của nhà trường và quyết định dựa trên toàn bộ bằng chứng, không dựa trên một kết quả phát hiện.
Học sinh đưa ra được bản nháp và trao đổi chi tiết về bài làm là đã trả lời câu hỏi mà công cụ phát hiện đặt ra. Nếu không làm được, có thể sẽ cần một cuộc trao đổi khác, nhưng khi đó kết luận dựa trên cuộc trao đổi và các bản nháp, không dựa trên nhãn của công cụ phát hiện.
Câu trả lời ngắn và người viết không phải bản ngữ cần thận trọng hơn
Văn bản ngắn cho công cụ phát hiện rất ít dữ liệu. Textumi nhận văn bản từ 5 từ, nhưng dưới 50 từ thì công cụ hiển thị “Quá ít văn bản để đánh giá” thay cho nhãn, và ngay cả câu trả lời dài hơn một chút cũng cho kết quả kém tin cậy hơn một bài luận đầy đủ. Textumi chỉ đánh giá riêng những đoạn từ 50 từ trở lên, nên câu trả lời một đoạn hay bài đăng thảo luận là quá mỏng để đánh giá.
Học sinh viết bằng ngôn ngữ thứ hai bị gắn cờ nhầm thường xuyên hơn. Năm 2023, các nhà nghiên cứu ở Stanford nhận thấy công cụ phát hiện gắn nhãn do AI tạo cho bài luận của người viết tiếng Anh không phải bản ngữ thường xuyên hơn so với bài của người bản ngữ. Vốn từ hẹp hơn và câu văn đều đặn trông dễ đoán với mô hình, và sự dễ đoán chính là thứ công cụ phát hiện coi là văn do máy viết.
Hãy đọc kết quả với sự thận trọng tương tự đối với các thể loại theo khuôn mẫu như báo cáo thí nghiệm và bài tóm tắt, cũng như với văn bản dịch, văn bản đã sửa nhiều hoặc được viết một phần với sự giúp đỡ của người khác.
Ngôn ngữ cũng quan trọng. Trình phát hiện tiếng Anh và tiếng Ukraina của Textumi được kiểm thử kỹ nhất. Mười tám ngôn ngữ còn lại được huấn luyện và kiểm thử trên một tập văn bản hẹp hơn. Với tiếng Pháp, tiếng Việt, tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, tiếng Indonesia và tiếng Hà Lan, công cụ thường bỏ sót văn bản AI thuộc các thể loại khác, nên kết quả “Do con người viết” hay “Phần lớn do con người” ở những ngôn ngữ này nói lên rất ít.
Một quy định ngắn cho môn học về AI và việc phát hiện
Học sinh xoay xở tốt hơn khi biết quy định trước bài tập đầu tiên. Một trang giấy, phù hợp với quy chế của nhà trường, có thể bao quát những điểm sau.
- Những cách dùng AI nào được phép trong môn học, cách nào không, và câu trả lời có thay đổi theo từng bài tập hay không.
- Học sinh cần công khai sự trợ giúp được phép của AI như thế nào, chẳng hạn bằng một ghi chú ngắn ở cuối bài.
- Yêu cầu giữ lại bản nháp, ghi chú và lịch sử phiên bản cho đến khi có điểm tổng kết, kèm lý do bạn yêu cầu.
- Bạn có thể dùng công cụ phát hiện, kết quả của nó là tín hiệu chứ không phải bằng chứng, và không hình thức xử lý nào chỉ dựa vào nó.
- Điều gì diễn ra sau khi bài bị gắn cờ: một cuộc trao đổi riêng, xem các bản nháp, và chỉ áp dụng thủ tục chính thức nếu vẫn còn nghi vấn.
- Học sinh có thể nêu ý kiến hoặc khiếu nại thế nào nếu cho rằng mình bị gắn cờ nhầm.
Cách kiểm tra văn bản trong Textumi
- Đăng nhập tài khoản Textumi, mở không gian làm việc và chọn Trình phát hiện AI.
- Dán văn bản, hoặc nhập tệp DOCX, PDF, ODT, RTF, TXT hay MD có dung lượng tối đa 10 MB. Chữ trong ảnh chụp màn hình hoặc ảnh PNG, JPEG có thể được nhận dạng, nhưng hãy rà lại trước khi kiểm tra.
- Để ngôn ngữ ở chế độ tự động nhận diện, hoặc tự chọn nếu văn bản ngắn hay lẫn nhiều ngôn ngữ.
- Bấm Phân tích văn bản. Mỗi lần kiểm tra nhận tối đa 12.000 ký tự, nên hãy kiểm tra bài dài theo từng phần.
- Xem nhãn kết quả bên cạnh bản gốc và các đoạn được tô sáng. Trong văn bản dài, phần tô sáng không bao quát mọi đoạn.
Trình phát hiện là công nghệ do Textumi tự phát triển: chúng tôi xây dựng và tinh chỉnh mô hình, và kiểm tra chạy trên máy chủ riêng, không chuyển văn bản cho nhà cung cấp AI bên ngoài. Bạn có thể dùng nó trong không gian làm việc trên web, trong ứng dụng macOS với gói Cá nhân và Chuyên nghiệp, hoặc qua trình kết nối Textumi trong cuộc trò chuyện với trợ lý AI. Chúng tôi liên tục cải thiện trình phát hiện và bổ sung công cụ tiện dụng.
Số từ bạn có thể kiểm tra tùy thuộc vào gói; trang Bảng giá liệt kê mọi hạn mức. Với gói Cá nhân và Chuyên nghiệp, kết quả được lưu trong Lịch sử riêng tư 30 ngày, và bạn có thể xóa sớm hơn. Với các gói không có Lịch sử, bạn có thể mở kết quả trong khoảng một giờ sau khi hoàn tất; sau đó bạn không thể truy cập nữa, và kết quả bị xóa trong vòng 7 ngày.
Mở Trình phát hiện AISo sánh các góiĐọc chính sách quyền riêng tư
Câu hỏi thường gặp
Giáo viên có phát hiện được ChatGPT không?
Đôi khi có. Công cụ phát hiện có thể gắn cờ văn bản do ChatGPT hay mô hình khác tạo ra, nhưng cũng thường bỏ sót, nhất là sau khi văn bản đã được chỉnh sửa, và đôi khi gắn cờ bài học sinh hoàn toàn tự viết. Không công cụ nào xác định chắc chắn được nguồn gốc của văn bản. Kết quả cho bạn biết nên nhìn vào đâu; để kết luận cần có bản nháp, các bài trước và cuộc trao đổi với học sinh.
Kết quả phát hiện có phải là bằng chứng không?
Cùng lắm chỉ là bằng chứng yếu và gián tiếp. Kết quả chỉ cho thấy văn bản giống đến mức nào với những khuôn mẫu mô hình đã học. Đó là tín hiệu, không phải bằng chứng về tác giả, và không thể chất vấn nó như chất vấn một nhân chứng. Một quyết định công bằng cần bằng chứng về quá trình viết: bản nháp, các phiên bản, nguồn tham khảo và khả năng học sinh tự giải thích bài làm.
Văn bản cần dài bao nhiêu để kiểm tra đáng tin cậy?
Càng dài càng tốt. Textumi nhận văn bản từ 5 từ, nhưng dưới 50 từ thì công cụ hiển thị “Quá ít văn bản để đánh giá” thay cho nhãn, và kết quả với văn bản chỉ dài hơn mức đó một chút vẫn dựa trên rất ít dữ liệu. Hãy kiểm tra cả bài luận hoặc những đoạn dài. Mỗi lần kiểm tra nhận tối đa 12.000 ký tự, nên bài dài có thể phải kiểm tra theo từng phần.
Vì sao bài học sinh tự viết lại bị gắn cờ?
Công cụ phát hiện phản ứng với câu chữ và cấu trúc câu dễ đoán. Lối viết trang trọng, cẩn thận hoặc theo khuôn mẫu, cũng như bài viết bằng ngôn ngữ thứ hai, thường trông như vậy. Văn bản ngắn, văn bản dịch và văn bản đã sửa nhiều cũng bị đánh giá sai thường xuyên hơn. Bài làm trung thực bị gắn cờ là lỗi đã biết của các công cụ này, không phải dấu hiệu học sinh đang che giấu điều gì.
Tôi có nên kiểm tra mọi bài nộp bằng công cụ phát hiện không?
Điều đó do bạn và nhà trường quyết định, nhưng trước hết hãy nghĩ xem bạn sẽ làm gì với kết quả. Kiểm tra tất cả sẽ sinh ra các trường hợp dương tính giả chỉ vì số lượng lớn, và mỗi lần như vậy là một cuộc trao đổi khó chịu với học sinh. Nhiều giáo viên chỉ kiểm tra khi chính họ thấy nghi ngờ lúc đọc bài, và ghi rõ điều đó trong quy định của môn học.
Tôi có thể kiểm tra những ngôn ngữ nào trong Textumi?
Trình phát hiện AI hoạt động với 20 ngôn ngữ. Trình phát hiện cho tiếng Anh và tiếng Ukraina được kiểm thử kỹ nhất. Mười tám ngôn ngữ còn lại được huấn luyện và kiểm thử trên một tập văn bản hẹp hơn, nên hãy đọc kết quả của chúng với các kiểu văn bản khác một cách thận trọng hơn. Với tiếng Pháp, tiếng Việt, tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, tiếng Indonesia và tiếng Hà Lan, công cụ thường bỏ sót văn bản AI ngoài các thể loại đã được kiểm thử.
Bài của học sinh mà tôi kiểm tra sẽ được xử lý thế nào?
Văn bản gửi lên và kết quả được lưu ở dạng mã hóa. Với các gói không có Lịch sử, bạn có thể mở kết quả trong khoảng một giờ sau khi hoàn tất; sau đó bạn không thể truy cập nữa, và kết quả bị xóa trong vòng 7 ngày. Trong thời gian đó, dữ liệu được lưu mã hóa và chỉ quản trị viên của Textumi mới mở được, để hỗ trợ và ngăn chặn lạm dụng. Với gói Cá nhân và Chuyên nghiệp, dữ liệu nằm trong Lịch sử riêng tư của bạn 30 ngày hoặc cho đến khi bạn xóa. Việc phát hiện chạy trên máy chủ của chính Textumi. Hãy xem quy định của nhà trường trước khi tải lên bài có thông tin nhận diện học sinh.
Tôi nên làm gì khi học sinh phủ nhận việc dùng AI?
Hãy coi trọng lời phủ nhận đó, vì công cụ phát hiện có thể sai. Đề nghị xem bản nháp, ghi chú và lịch sử phiên bản, và để học sinh trình bày lại lập luận cùng các nguồn tham khảo. Nếu bằng chứng về quá trình viết ủng hộ các em, câu hỏi mà công cụ phát hiện đặt ra đã được giải quyết. Nếu vẫn còn nghi vấn, hãy làm theo quy trình của nhà trường và chuyển tiếp mọi thứ bạn đã xem xét, không chỉ riêng kết quả.
