Vì sao lời công khai bảo vệ bạn
Lời công khai biến một lời buộc tội tiềm ẩn thành một quyết định đã được ghi nhận. Nếu sau này có ai nghi ngờ bạn dùng AI, lời trình bày bạn đưa ra lúc nộp bài cho thấy bạn đã minh bạch và làm đúng quy định.
Nhiều trường đại học coi việc dùng AI mà không công khai là vi phạm liêm chính học thuật, kể cả khi bản thân sự trợ giúp đó vốn được phép. Vấn đề thường nằm ở việc im lặng, chứ không phải ở công cụ.
Việc kiểm tra AI khiến chuyện này càng cấp thiết. Trường có thể cho bài nộp chạy qua một trình phát hiện, và trình phát hiện có thể gắn cờ cả văn bản do chính bạn viết. Khi điều đó xảy ra, một lời giải thích rõ ràng về những gì AI đã làm và không làm trong bài của bạn sẽ giúp ích.
Lời công khai không chỉ dành cho những công cụ viết thay bạn. Công cụ dịch, công cụ sửa ngữ pháp và công cụ paraphrase, kể cả Humanizer, cũng thay đổi câu chữ của bạn, và một số quy định coi chúng là việc dùng AI.
Một lời công khai tốt gồm những gì
Hãy viết đúng sự thật. Người đọc nên nhìn qua là thấy ngay AI đã làm gì và bạn đã tự làm gì.
- Tên công cụ, kèm phiên bản hoặc tháng bạn sử dụng, để một năm sau lời trình bày vẫn còn rõ nghĩa.
- Mục đích sử dụng: lên ý tưởng, xây dựng bố cục, tóm tắt tài liệu, dịch, kiểm tra ngữ pháp, diễn đạt lại hay viết mã.
- Những phần có liên quan trong bài, chẳng hạn một chương, phần phương pháp hay bản tóm tắt bằng ngôn ngữ khác.
- Bạn đã xử lý kết quả ra sao: có đối chiếu với tài liệu gốc không, có viết lại không hay chỉ dùng làm điểm xuất phát.
- Một câu khẳng định bạn chịu trách nhiệm về nội dung, bao gồm mọi dữ kiện và trích dẫn.
Nếu hoàn toàn không dùng AI và biểu mẫu có hỏi, hãy ghi rõ điều đó. Một lời khẳng định ngắn rằng bạn không dùng cũng hữu ích như một lời mô tả chi tiết rằng bạn có dùng.
Mẫu câu bạn có thể điều chỉnh
Trong luận văn, lời trình bày về AI thường nằm cạnh lời cam đoan rằng bạn tự thực hiện công trình, hoặc được viết nối tiếp lời cam đoan đó. Hãy thay phần trong ngoặc vuông bằng thông tin của bạn.
- Không dùng AI: “Tôi xin cam đoan đã không sử dụng công cụ AI tạo sinh nào trong quá trình thực hiện bài làm này.”
- Trợ giúp hạn chế: “Vào [tháng và năm], tôi đã dùng [tên công cụ] để gợi ý bố cục cho chương 2 và kiểm tra ngữ pháp của bản cuối. Tôi đã xem xét từng gợi ý và tự viết toàn bộ văn bản.”
- Dịch hoặc diễn đạt lại: “Tôi đã dùng [tên công cụ] để dịch ghi chép của chính mình từ [ngôn ngữ] và diễn đạt lại một số câu trong chương 3. Tôi đã đối chiếu kết quả với ghi chép và chịu trách nhiệm về nội dung.”
- Hỗ trợ về tài liệu: “Tôi đã dùng [tên công cụ] để tóm tắt ba tài liệu có trong danh mục tài liệu tham khảo. Tôi đã đối chiếu từng bản tóm tắt với bản gốc và trích dẫn các tài liệu đó, không trích dẫn công cụ.”
Hãy tránh những câu mơ hồ như “Bài làm có sử dụng AI hỗ trợ”. Chúng không cho người đọc biết gì và lại gợi ra đúng những câu hỏi mà lời công khai lẽ ra phải trả lời.
Một số ngành còn yêu cầu đưa công cụ AI vào danh mục tài liệu tham khảo. Nhiều chuẩn trích dẫn hiện đã có quy cách cho AI tạo sinh, và khoa của bạn có thể chỉ định chuẩn cần dùng.
Giữ lại hồ sơ làm chỗ dựa cho lời công khai
Lời công khai là một khẳng định, và hồ sơ giúp chứng minh khẳng định đó. Hãy giữ chúng ít nhất cho đến khi điểm được chốt, còn với luận văn thì cho đến khi bạn được cấp bằng.
- Các bản nháp và lịch sử phiên bản của tài liệu, cho thấy văn bản đã hình thành dần theo thời gian.
- Câu lệnh và câu trả lời của mọi cuộc trò chuyện với AI mà bạn có nhắc đến, được lưu hoặc xuất ra kèm ngày tháng.
- Ghi chép, dàn ý, dữ liệu của bạn và các nhận xét bạn nhận được từ người hướng dẫn.
- Các tài liệu bạn đã đọc, cùng với những ghi chép bạn rút ra từ chúng.
Nếu bài của bạn bị gắn cờ, những hồ sơ này trả lời được câu hỏi mà điểm số không trả lời được: văn bản đã được viết ra như thế nào. Trình phát hiện chỉ ước đoán câu chữ có giống văn AI hay không. Nó không biết gì về quá trình làm bài của bạn.
Kiểm tra AI cho luận văn trước khi nộpVì sao văn do người viết vẫn bị gắn cờ
Tìm hiểu cơ sở của bạn yêu cầu những gì
Quy định khác nhau giữa các quốc gia, các trường, các khoa và thậm chí từng học phần. Một giảng viên có thể cho phép dùng AI để lên ý tưởng, trong khi người khác cấm dùng cho toàn bộ bài tập.
- Đọc quy chế thi và hướng dẫn về AI của khoa trước khi bắt đầu viết.
- Tìm biểu mẫu hoặc mẫu lời cam đoan chính thức, thứ thường có sẵn trong mẫu trình bày luận văn.
- Hỏi người hướng dẫn hoặc giảng viên phụ trách về mọi điểm chưa rõ, và giữ câu trả lời bằng văn bản.
- Kiểm tra lại trước khi nộp, vì gần đây nhiều trường đại học đã thay đổi quy định về AI.
Textumi có thể cho bạn thấy đoạn nào trong văn bản của chính bạn đọc như do AI viết trước khi nộp, nhưng không thể cho bạn biết trường bạn cho phép những gì. Kết quả của công cụ là một tín hiệu, không phải bằng chứng, và quy định của cơ sở bạn mới là yếu tố quyết định.
Câu hỏi thường gặp
Tôi có bắt buộc phải công khai việc dùng AI trong luận văn không?
Điều đó tùy vào trường của bạn, và thường còn tùy vào khoa hoặc học phần. Nhiều trường hiện yêu cầu sinh viên trình bày về việc dùng công cụ AI, hoặc ngay trong lời cam đoan tự thực hiện, hoặc trong một biểu mẫu riêng. Nếu quy định không có hướng dẫn, hãy hỏi người hướng dẫn. Một lời trình bày rõ ràng, cụ thể hiếm khi gây bất lợi cho bạn. Sự trợ giúp nào bạn không nhắc đến mới có thể trở thành vấn đề.
Công cụ sửa ngữ pháp hay công cụ dịch có bị tính là dùng AI không?
Một số quy định coi chúng là công cụ AI, số khác miễn trừ việc sửa chính tả và ngữ pháp cơ bản. Những công cụ diễn đạt lại hoặc dịch nguyên câu dễ bị tính hơn. Hãy xem định nghĩa trong quy định của bạn, và nếu còn phân vân, hãy nhắc đến công cụ đó trong một câu: việc này không tốn gì của bạn mà xóa bỏ được nghi ngờ.
Tôi có nên công khai việc đã dùng humanizer hoặc công cụ paraphrase không?
Có, nếu quy định của bạn bao gồm các công cụ paraphrase, và nhiều quy định là như vậy. Diễn đạt lại văn bản bằng bất kỳ công cụ nào, kể cả Humanizer của Textumi, cũng không thay đổi nguồn gốc của văn bản. Humanizer giúp văn bản đọc tự nhiên hơn mà vẫn giữ nguyên ý; nó không phải là cách để né quy định về công khai.
Tôi có cần nói rằng mình đã kiểm tra văn bản bằng trình phát hiện AI không?
Thường thì không. Việc kiểm tra văn bản của chính bạn không thêm vào đó bất cứ nội dung nào do AI viết. Tuy vậy, một số biểu mẫu yêu cầu liệt kê mọi công cụ đã dùng, nên hãy đọc kỹ biểu mẫu của bạn. Những chỉnh sửa bạn tự thực hiện sau khi kiểm tra AI không cần ghi lại, trừ khi bạn dùng công cụ AI để thực hiện chúng.
Các mẫu câu trên trang này có giá trị pháp lý ràng buộc không?
Không. Các ví dụ là mẫu chung giúp bạn viết một lời trình bày rõ ràng và không phải là tư vấn pháp lý. Lời cam đoan, biểu mẫu và ngôn ngữ do trường bạn quy định luôn được ưu tiên, và một số cơ sở yêu cầu dùng nguyên văn mẫu của họ, không được sửa đổi. Nếu có nhiều điều phụ thuộc vào việc này, hãy hỏi phòng khảo thí hoặc người hướng dẫn.
Nếu tôi bị buộc tội dùng AI dù đã công khai đầy đủ thì sao?
Hãy dẫn ra lời công khai của bạn và củng cố nó bằng các hồ sơ bạn có: bản nháp, lịch sử phiên bản, ghi chép và các cuộc trò chuyện với AI đã lưu. Hãy hỏi công cụ nào đã làm dấy lên nghi vấn và kết quả được diễn giải ra sao. Điểm số của trình phát hiện là một tín hiệu, không phải bằng chứng về tác giả, và một quy trình công bằng sẽ xem xét bằng chứng thay vì chỉ dựa vào một con số.