Cách nhận biết văn bản do AI viết: 12 dấu hiệu đáng kiểm tra

Dấu hiệu trong câu chữ

Những thói quen này bắt nguồn từ cách mô hình ngôn ngữ chọn từ: hết lần này đến lần khác, chúng ưu tiên lựa chọn an toàn và phổ biến nhất. Một dấu hiệu đơn lẻ chẳng nói lên mấy. Nhiều dấu hiệu cùng lúc thì đáng để xem kỹ hơn.

1. Câu mở đầu và kết thúc rập khuôn

Những cụm như “Trong thời đại công nghệ phát triển như vũ bão hiện nay”, “Điều quan trọng cần lưu ý là” hay “Tóm lại” đóng khung văn bản mà không nói được gì. Mô hình ngôn ngữ hay dùng chúng vì chúng hợp với hầu như mọi chủ đề.

2. Từ ngữ phô trương

Những từ như “then chốt”, “bức tranh toàn cảnh”, “hành trình”, “vượt trội” và “liền mạch” xuất hiện hết lần này đến lần khác ở chỗ một từ bình thường là đủ. Một từ như vậy thì vô hại; cả đoạn văn toàn những từ đó thì không giống cách phần lớn mọi người viết.

3. Nhịp văn đều đều

Các câu có độ dài và cấu trúc giống nhau nối tiếp nhau, và đoạn nào cũng dài xấp xỉ đoạn trước. Văn do người viết thường không đều như vậy: một câu dài, rồi một câu ngắn.

4. Chuyện gì cũng theo bộ ba

Ý tưởng được xếp thành bộ ba ngay ngắn, chẳng hạn “rõ ràng, súc tích và hấp dẫn”, và danh sách gạch đầu dòng xuất hiện ở chỗ chỉ một câu là đủ.

5. Rào đón khắp nơi

Những từ như “có thể”, “thường”, “nhìn chung” và “phần nào” làm mềm mọi nhận định, nên văn bản không bao giờ thực sự cam kết điều gì mà người đọc có thể phản bác.

6. Hứa hẹn thay vì nói thẳng ý

“Hãy cùng tìm hiểu”, “Đây là lý do vì sao điều này quan trọng” và “Đây không chỉ là X, mà còn là Y” hứa hẹn một điều sâu sắc rồi chỉ đưa ra một nhận định chung chung.

Dấu hiệu trong nội dung

Câu chữ có thể được sửa trong vài phút. Những gì văn bản nói, và những gì nó bỏ qua, thì khó làm giả hơn, nên các dấu hiệu này thường cho bạn biết nhiều hơn.

7. Ví dụ chung chung

Văn bản nói về “các doanh nghiệp”, “sinh viên” hay “nhiều chuyên gia” nhưng không bao giờ nêu tên một công ty, địa điểm, ngày tháng hay con người có thật mà bạn có thể kiểm chứng.

8. Sai mà vẫn tự tin

Một câu trích dẫn, con số hay nguồn nghe có vẻ hợp lý hóa ra không tồn tại, hoặc một chi tiết sai theo kiểu người hiểu chủ đề sẽ không mắc phải. Hãy kiểm tra một hai tài liệu tham khảo: việc đó chỉ mất một phút.

9. Không có quan điểm

Mỗi phía đều nhận một đoạn văn cân bằng, và phần kết luận nhắc lại câu hỏi thay vì trả lời nó.

10. Không có trải nghiệm phía sau

Không có giai thoại, không có sai lầm, không có câu “khi tôi thử làm điều này”: không có gì mà chỉ tác giả mới biết.

11. Không khớp với người viết

Văn bản trau chuốt hơn hẳn, hoặc mang một giọng văn khác hẳn, so với email, ghi chú hay các bài trước của chính người đó.

12. Dấu vết còn sót lại từ cuộc trò chuyện

Những cụm như “Là một mô hình ngôn ngữ AI”, “Chắc chắn rồi! Dưới đây là”, một chỗ “[điền tên]” chưa được điền hoặc định dạng sao chép từ cửa sổ trò chuyện. Đây là dấu hiệu hiếm hoi khó giải thích theo cách khác, dù nó cũng có thể xuất hiện trong văn bản trích dẫn lời một chatbot.

Dấu hiệu 8 và 12 là mạnh nhất, vì chúng khó giải thích theo cách nào khác. Những dấu hiệu còn lại mô tả lối viết cẩn thận, theo quy ước chẳng kém gì văn do AI viết.

Vì sao không dấu hiệu nào tự nó chứng minh được điều gì

Mọi thói quen trong danh sách này trước hết đều là thói quen của con người. Mô hình ngôn ngữ học chúng từ con người: từ bài văn ở trường, báo cáo doanh nghiệp, văn bản quảng cáo và sách giáo khoa.

Một số người viết có những dấu hiệu này thường xuyên hơn vì những lý do hoàn toàn trung thực. Người viết bằng ngôn ngữ thứ hai có xu hướng dùng cách diễn đạt an toàn, chuẩn mực hơn. Các thể loại trang trọng như bản tóm tắt khoa học, thư xin việc và công văn đều theo khuôn mẫu. Công cụ sửa ngữ pháp làm mất đi chính những điểm bất thường khiến bài viết mang dấu ấn cá nhân.

Các dấu hiệu cũng có thể bị loại bỏ. Người biên tập cẩn thận một bản nháp AI có thể gạt bỏ các câu sáo rỗng và thêm chi tiết cụ thể, và văn bản sẽ không còn những dấu hiệu đó nữa.

Dùng công cụ phát hiện song song với việc tự đọc

Công cụ phát hiện làm trên quy mô lớn điều bạn làm bằng mắt: nó so sánh câu chữ với những khuôn mẫu học được từ các tập lớn văn bản của người và AI. Điểm mạnh của nó là sự nhất quán. Điểm yếu của nó là chỉ thấy câu chữ, không bao giờ thấy hoàn cảnh.

Hai cách này hiệu quả nhất khi đi cùng nhau. Hãy đọc văn bản trước và ghi lại điều khiến bạn băn khoăn, rồi chạy kiểm tra và xem những đoạn công cụ phát hiện đánh dấu có trùng với những đoạn bạn đã để ý hay không.

Textumi hiển thị một trong năm nhãn, từ “Do con người viết” đến “Do AI tạo”, và khi bạn có tài khoản, công cụ đánh dấu những đoạn có ảnh hưởng nhiều nhất. Với văn bản dưới 50 từ, Textumi hiển thị “Quá ít văn bản để đánh giá” thay cho nhãn.

Công cụ phát hiện AI hoạt động như thế nàoDo ChatGPT viết? Công cụ phát hiện cho bạn biết được gì

Nếu đó là văn bản của chính bạn

Nếu bài viết của chính bạn bị cho là giống AI, danh sách trên cũng có thể dùng làm danh mục kiểm tra khi chỉnh sửa.

Thay câu sáo rỗng bằng điều bạn thực sự muốn nói, thêm ví dụ cụ thể bạn đã nghĩ đến, thay đổi độ dài câu và nói rõ quan điểm của mình. Như vậy văn bản sẽ tốt hơn với mọi người đọc, dù công cụ phát hiện nói gì đi nữa.

Nếu một kết quả đang bị dùng để chống lại bạn, hãy giữ lại bản nháp và lịch sử phiên bản, và đề nghị rằng quyết định không chỉ dựa trên một kết quả phát hiện.

Vì sao văn do người viết vẫn bị gắn cờLàm văn bản AI nghe tự nhiên hơn